Trẻ 0–6 tháng tuổi nên ăn gì? Hướng dẫn dinh dưỡng cho bé

1. Trẻ 0-6 tháng tuổi nên ăn gì?

Trong những tháng đầu đời, hệ tiêu hóa và khả năng ăn uống của trẻ vẫn đang phát triển. Vì vậy, chế độ dinh dưỡng của trẻ 0-6 tháng đơn giản hơn nhiều so với trẻ đã bước vào giai đoạn ăn dặm. Với phần lớn trẻ khỏe mạnh, sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng chính trong giai đoạn này.

Cha mẹ không nên vì muốn con tăng cân nhanh mà vội vàng bổ sung cháo, bột, nước trái cây hoặc các loại thực phẩm khác. Điều quan trọng hơn là lựa chọn nguồn sữa phù hợp, cho trẻ bú đúng cách và theo dõi sự phát triển của bé.

1.1. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng được ưu tiên

Một số dấu hiệu cần chú ý trong quá trình bú gồm:

• Trẻ ngậm bắt vú và bú hiệu quả.
• Có thể quan sát hoặc nghe thấy trẻ nuốt.
• Trẻ có vẻ hài lòng sau nhiều cữ bú. Lượng sữa tham khảo theo từng tuần tuổi có trong bài trẻ sơ sinh bú bao nhiêu ml mỗi cữ.
• Trẻ đi tiểu đều.
• Cân nặng và chiều dài được theo dõi định kỳ.

Nếu trẻ thường xuyên bú yếu, khó ngậm bắt vú hoặc tăng trưởng không như mong đợi, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được đánh giá.

1.2. Sữa công thức khi trẻ cần bổ sung hoặc thay thế sữa mẹ

Không phải gia đình nào cũng có thể duy trì việc bú mẹ hoàn toàn. Trong một số trường hợp, trẻ có thể sử dụng sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh hoặc kết hợp sữa mẹ và sữa công thức.

Khi lựa chọn và pha sữa công thức, cha mẹ cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và hướng dẫn chuyên môn phù hợp. Không nên tự thay đổi tỷ lệ nước và bột với mục đích giúp trẻ no lâu hoặc tăng cân nhanh.

Một số nguyên tắc cần chú ý gồm:

• Rửa tay trước khi chuẩn bị sữa.
• Vệ sinh dụng cụ cho trẻ bú đúng cách.
• Sử dụng đúng lượng nước và bột theo hướng dẫn.
• Không tự ý pha sữa đặc hơn hoặc loãng hơn.
• Không cho thêm đường, ngũ cốc hoặc thực phẩm khác vào bình sữa.
• Xử lý lượng sữa còn thừa sau cữ bú theo hướng dẫn an toàn.

Sữa bò tươi và các loại đồ uống thực vật thông thường không nên được sử dụng để thay thế sữa mẹ hoặc sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh trong giai đoạn này.

2. Trẻ dưới 6 tháng có cần ăn dặm và uống thêm nước không?

Một trong những thắc mắc phổ biến của cha mẹ là trẻ 3-4 tháng tuổi có thể ăn bột chưa hoặc trẻ có cần uống thêm nước khi trời nóng hay không.

Với phần lớn trẻ khỏe mạnh, cha mẹ không cần vội bổ sung thực phẩm ngoài sữa trong những tháng đầu. Việc bắt đầu ăn bổ sung cần dựa vào độ tuổi và mức độ sẵn sàng về phát triển của trẻ.

2.1. Khi nào trẻ có thể bắt đầu ăn dặm?

Theo khuyến nghị của WHO, trẻ nên bắt đầu được ăn bổ sung vào khoảng 6 tháng tuổi, đồng thời tiếp tục bú mẹ.

Khi gần đến giai đoạn ăn dặm, cha mẹ có thể quan sát một số biểu hiện về khả năng phát triển của trẻ như:

• Khả năng kiểm soát đầu và cổ tốt hơn.
• Có thể ngồi với sự hỗ trợ phù hợp.
• Có khả năng đưa thức ăn vào miệng và nuốt.
• Bắt đầu thể hiện sự quan tâm đến thức ăn.

Tuy nhiên, chỉ vì trẻ nhìn người lớn ăn hoặc thường xuyên đưa đồ vật lên miệng không có nghĩa bé chắc chắn đã sẵn sàng ăn dặm.

Cha mẹ cũng không nên tự ý cho trẻ ăn sớm chỉ vì bé thường thức vào ban đêm, bú nhiều hoặc tăng cân không như mong đợi. Nếu lo lắng về khả năng tăng trưởng của trẻ, nên tìm nguyên nhân với sự hỗ trợ của nhân viên y tế.

2.2. Trẻ dưới 6 tháng có cần uống thêm nước không?

Đối với trẻ bú mẹ hoàn toàn, WHO cho biết trẻ không cần uống thêm nước trong 6 tháng đầu, ngay cả khi thời tiết nóng. Sữa mẹ cung cấp cả dinh dưỡng và lượng nước cần thiết cho trẻ.

Việc cho trẻ uống nước có thể làm trẻ bú ít sữa hơn. Vì vậy, cha mẹ không nên tự cho trẻ uống nước chỉ vì cho rằng bé đang khát. Trong những ngày nóng, trẻ có thể muốn bú mẹ thường xuyên hơn.

Cha mẹ cũng không nên tự cho trẻ uống:

• Nước trái cây.
• Nước đường.
• Nước cháo.
• Nước ngọt.
• Trà hoặc nước thảo mộc.
• Nước pha mật ong.

Đặc biệt, không cho trẻ dưới 12 tháng tuổi sử dụng mật ong do nguy cơ ngộ độc botulism ở trẻ sơ sinh.

Nếu trẻ bị tiêu chảy, nôn ói, sốt hoặc có dấu hiệu mất nước, cha mẹ nên liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn thay vì tự bổ sung các loại nước khác.

3. Những thực phẩm không phù hợp với trẻ 0-6 tháng tuổi

Ngoài việc tìm hiểu trẻ 0-6 tháng tuổi nên ăn gì, cha mẹ cũng cần biết những thực phẩm nào chưa phù hợp với trẻ ở giai đoạn này.

Mật ong: Không nên cho trẻ dưới 12 tháng tuổi sử dụng mật ong, kể cả pha vào nước, trộn với thức ăn hay dùng như một phương pháp dân gian chữa ho.

Sữa bò tươi: Không nên sử dụng sữa bò tươi làm đồ uống chính thay thế sữa mẹ hoặc sữa công thức trước 12 tháng tuổi.

Nước trái cây: Trẻ trong giai đoạn này không cần uống nước trái cây để bổ sung vitamin. Nước trái cây cũng không nên được sử dụng để thay thế cữ bú.

Cháo và bột: Không nên tự ý cho trẻ ăn cháo, bột hoặc thức ăn đặc quá sớm.

Cách bắt đầu và thực đơn 4 tuần đầu có trong bài ăn dặm cho bé 6 tháng tuổi.

Đồ uống có đường:  Nước ngọt, nước đường và các loại đồ uống có đường không phù hợp với trẻ sơ sinh và không mang lại lợi ích thay thế cho sữa.

Kết luận